İran Savaşı’nın İlk Ayında Küresel Ticaret ve Güvenlik Dengelerine Etkileri

ABD ve İsrail’in ani saldırıları sonucu başlayan İran savaşı, Hürmüz Boğazı’nın kapatılması gibi stratejik hamlelerle küresel ekonomiyi derinden etkilemekte ve savaşın ilk ayı tamamlandı. ABD Başkanı Donald Trump, bu durumu ‘beklenmedik bir sapma’ olarak nitelendirse de, çatışmaların şiddeti artmakta ve kara harekâtı ihtimali güçlenmekte. Enerji ve gıda fiyatlarındaki artış, enflasyonun yükselmesi ve kıtlık endişeleri toplumları tedirgin etmekte. ABD’nin İran ekonomisine yönelik önceki müdahaleleri ve Minab’da yer alan bir kız okuluna yapılan saldırı, çatışmanın vahametini artırmıştır.

İran’a yönelik sürpriz saldırılarda üst düzey liderler öldürüldü. İran’ın dini ve askeri liderleri, savaşın ilk saatlerinde hedef alındı. Bu durum, İran için büyük bir şok dalgası yarattı ve savaşın şiddetini artırdı. İran, misilleme olarak Körfez ülkelerindeki stratejik noktalara saldırılar düzenledi.

İran, dünya petrol ticaretinin önemli bir kısmını oluşturan Hürmüz Boğazı’nı abluka altına alarak karşılık verdi. Bu hamle, küresel petrol arzında büyük kesintilere ve fiyat artışlarına yol açtı. Uluslararası Enerji Ajansı, yaşananları ‘küresel petrol piyasasında görülen en büyük arz kesintisi’ olarak tanımladı.

Savaşın küresel ekonomi üzerindeki etkileri derinleşiyor. Hürmüz Boğazı’nın kapanması, enerji piyasalarını altüst etti ve gıda krizi endişelerini artırdı. Ayrıca, doğal gaz ve helyum gibi kritik hammaddelerin arzında ciddi sorunlar yaşanmaya başladı. ABD ve Avrupa arasındaki siyasi gerilimler, Trump’ın NATO ve diğer uluslararası müttefiklerle ilişkilerinde daha da gerilim yaratıyor.

Rusya, bu çatışmadan ekonomik olarak faydalanırken, Ukrayna ile savunma işbirliği yapan Körfez ülkeleri yeni stratejik ortaklıklar kurmaya başladı. Türkiye, Pakistan, Mısır ve Suudi Arabistan gibi ülkeler, savaşın sonlandırılması amacıyla diplomatik girişimlerde bulunuyor.