Uzmanlar uyarıyor, “Netenyahu’nun BM’de dünyayı tehdit etmesi kişisel verilerin terör amaçlı kullanılabileceğini gösterdi”

İsrail tarafından 2024 yılında Lübnan’da telsiz ve çağrı cihazlarının patlatılması suretiyle düzenlenen terör saldırıları 42 kişinin ölümü ve yüzlerce kişinin de yaralanmasıyla sonuçlanmıştı. Bu terör eylemleri henüz dünya hafızasında tazeliğini korurken İsrail Başbakanı Netenyahu’nun Birleşmiş Milletler kürsüsünde yapmış olduğu konuşma sırasında çağrı cihazını göstererek adeta tüm dünyayı tehdit etmesi büyük tepkiyle karşılanmıştı. İsrail’in kişisel verileri kullanarak uzaktan suikastlar düzenleyebilmesi akıllara kişisel verilerin gizliliğinin önemini bir kez daha getirdi. Bu konuyla ilgili araştırmalar yapan Adli Bilişim Uzmanı Prof. Dr. Ali Murat Kırık, İsrail’in Lübnan’da gerçekleştirdiği terör saldırılarının ardından her türlü veriyi kullanarak dünyada herkese saldırı gerçekleştirebileceğini ifade etti. Yine konuyla ilgili uzmanlardan Dijital İletişim Koordinatörü Ümit Sanlav, telefona indirilen bir uygulama sonucunda kötü niyetli odaklar tarafından tüm bilgilere hakim olabileceği bir seviyeye gelindiğini dile getirdi. Sanlav, özellikle İBB tarafından organize edilen ulaşım kart uygulamasında tüm bilgilerin alınıp kimliği belli olmayan birilerine satıldığını ifade ederek, bu bilgilerin İsrail’in bile elinde olabileceğini söyledi. İstanbulluların verilerinin iki ülkeye aktarıldığı iddialarının son derece vahim olduğunu dile getiren Iyaz Çimen, İstanbullunun kişisel verilerinin satılması olayı her ne kadar iddia aşamasında olsa da kime gittiği ve nasıl kullanılacağı soruları ciddi olarak insanı endişelendirdiğini ifade etti. Adli Bilişim Uzmanı Prof. Dr. Ali Murat Kırık, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun BM Genel Kurulu’nda eline çağrı cihazı alarak Hizbullah’a yönelik 2024’teki saldırılara yaptığı göndermeyi değerlendirdi. Kırık, söz konusu açıklamaların teknoloji ve istihbarat güvenliğinin önemini bir kez daha ortaya koyduğunu belirterek, yerli ve milli teknolojilerin geliştirilmesi gerektiğini vurguladı. Prof. Dr. Ali Murat Kırık, “Netanyahu elindeki cihazı delegelere göstererek, ’Çağrı cihazlarını hatırlıyor musunuz? Hizbullah’ın onları çok iyi hatırladığını söyleyebilirim’ ifadelerini kullanması üzerinde titizlikle durulması gerektiği bir durum olduğunu söyledi. Netanyahu bu sözlerle, İsrail’in 2024’te Hizbullah’a karşı çağrı cihazları ve telsizlere yerleştirilen patlayıcıların uzaktan infilak ettirildiği saldırıya gönderme yaptı” dedi.

“Netanyahu’nun Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nda yapmış olduğu açıklama hakikaten tüyler ürpertici cinsten”

Kırık, Netanyahu’nun konuşmasında ciddi bir gönderme yaptığını belirtirken, açıklamasının tüyler ürperten cinsten olduğunu ifade etti. Prof. Dr. Kırık, “Netanyahu’nun Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nda yapmış olduğu açıklama hakikaten tüyler ürpertici cinsten. Çünkü aslında ciddi bir gönderme yaptı. Bildiğiniz üzere Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nda söz alarak başlayan ve daha sonraki süreçte çağrı cihazlarını tüm kamuoyuna gösteren bir açıklama gerçekleştirdi. Bu çağrı cihazlarını hatırlıyor musunuz? Hizbullah çok iyi hatırlar şeklinde bir açıklama yaptı. Hemen iki sene önceye gitmemiz lazım aslına bakarsanız. Biliyorsunuz iki sene önce de 17-18 Eylül’de Lübnan’da çağrı cihazları ve telsizler patlamıştı. Bu çağrı cihazlarının çok ciddi bir şekilde bir sinyal gönderilerek patlatıldığı ortaya çıkmıştı ve bu eş zamanlı bir şekilde gerçekleştirilmişti. Burada aslında Mossad ve Birim 8200’ün payı olduğu daha sonra ortaya çıktı. Zaten Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nda bu göndermeyi Binyamin Netanyahu’nun yapması da açıkçası bu sürecin arkasında kendilerinin olduğunu açık ve net bir şekilde gözlerin önüne serdi, gösterdi diyebiliriz” diye konuştu.

“Cep telefonunuz var mı? İşte o elinizdeki tuttuğunuz cep telefonları İsrail’in bir parçası”

Prof Dr. Kırık, Netanyahu’nun cep telefonlarını kast ederek, ‘O elinizdeki cep telefonları İsrail’in bir parçası’ söylemini hatırlatırken, bunun tarihi bir itiraf olduğunu vurguladı. Prof. Dr. Kırık, “Tabii bu çağrı cihazları, telsizlerin patlatılmasının arkasındaki olay araştırıldığında çok vahim bir tablo ortaya çıkıyor. Biliyorsunuz Hizbullah burada akıllı telefonları, tabletleri kullanmamasının sebebi sinyal istihbaratına yakalanmasınlar, elektronik olarak istihbarat toplamasın İsrail diye gerçekleştiriyorlar ve bundan kaynaklı analog sistemlere dönüyorlar. Fakat burada da bu cihazların içerisine pentaeritritol tetranitrat dediğimiz bir patlayıcı yerleştirdiklerini görüyoruz. Daha sonra belli bir frekans ve sinyal gönderimi ile birlikte eş zamanlı bir şekilde bir çağrının geldiği ve daha sonraki süreçte bütün Hizbullah üyelerinin tabii ki bu mesajı bakmak için cihazı ellerine almasıyla patlatıldığını görmüştük. Bundan yaklaşık bir sene sonra yine Kudüs’te Binyamin Netanyahu’nun bir açıklaması vardı. Amerika’dan gelen eyaletlerden gelen milletvekilleri ve kamuoyuna yapmış olduğu bir açıklama vardı. Hatta şu soruyu sormuştu, ‘Cep telefonunuz var mı? İşte o elinizdeki tuttuğunuz cep telefonları İsrail’in bir parçası” demişti. Yani bu 17-18 Eylül saldırılarından yaklaşık bir yıl sonra bu açıklamayı yapmıştı. Bu bir tarihi itiraftır. Yani zaten telefonların kendi kontrollerinde olduğunu söylemesi ki çoğunun menşeinin aslında Amerika Birleşik Devletleri olduğunu da söyleyebiliriz, bunu tarihi bir itiraf olarak tüm kamuoyuna sunmuştu” ifadelerini kullandı.

“Teknolojiyi elinde bulunduran ülkeler çok rahat bir şekilde istihbarat, dinleme, izleme ve takip etme faaliyetleri yürütebilirler”

Prof Dr. Kırık, teknolojinin istihbarat faaliyetleri açısından çok önemli olduğunu belirtirken, yerli ve milli teknolojileri kullanarak istihbaratın dışarıya sızmaması gerektiğini ifade etti. Kırık, “Şimdi artık biliyorsunuz, nasıl ekonomi önemliyse teknoloji de bir o kadar önemli. Teknolojiyi elinde bulunduran ülkeler çok rahat bir şekilde istihbarat, dinleme, izleme ve takip etme faaliyetleri yürütebilirler. Bildiğiniz üzere bizlerde de aynı durum söz konusu. Yani bizler de bu teknolojiyi kullanıyoruz, işte Amerikan menşeili cihazlar kullanıyoruz, Çin menşeili cihazlar kullanıyoruz, Kore menşeili cihazlar kullanıyoruz. Bir de akıllı telefonlar, akıllı televizyonlar giderek yaygınlaşmaya başladı. Yapay zekâ biliyorsunuz önüne geçilmez, freni patlamış bir kamyon gibi ilerlemeye başladı. Bu aslında insanlık açısından da ciddi bir risk. Yerli ve millî teknolojilerin ne kadar önemli olduğunu görmüş oluyoruz. Zaten bizim biliyorsunuz yani hani bizim ULAK dediğimiz bir sistemimiz var. Bu sistemi kullanıyoruz. Yani özellikle ordumuzun kendi telsizlerini, çağrı cihazlarını kullanıldığını görüyoruz. Bunlar da ASELSAN tarafından gerçekleşiyor. Bu son derece kıymetli. Niye? Çünkü istihbaratın bu noktada dışarıya gitmemesi gerekir, içeride kalması gerekir. İşte bunu çok rahat bir şekilde bu ULAK dediğimiz sistem aracılığıyla gerçekleştirebiliyoruz. Yani kendi sistemimiz söz konusu. Özellikle biliyorsunuz askeri muhaberat konusu hepsinden çok daha önemlidir. Tabii ki kullanıcı güvenliği de son derece önemlidir ama kullanıcı güvenliği için de aynı şekilde ASELSAN’ın biliyorsunuz yerli telefon üretimine yönelik çalışmaları var. Çünkü teknoloji ne kadar yerlileşirse o kadar fazla dışarıya istihbarat akışı engellenmiş olur. Bizim için de bu çok önemlidir” İfadelerini kullandı.

“Ne kadar hızlı bir şekilde yerli milli teknolojiye adapte olabilirsek o kadar fazla kendimizi korur ve güvende hissetmiş oluruz”

Prof. Dr. Kırık yerli ve milli teknolojilerinin gelişmesi gerektiğini altını çizerken, bu teknolojilere bir an önce dönülmesi gerektiğini vurguladı. Prof. Dr. Kırık, “Yerli milli teknolojilerin gelişmesi, çağrı cihazları, işte telsizler, tabletler, bilgisayarlar ve biliyorsunuz kendi işletim sistemlerimizin kullanılmaya başlanması istihbarat konusunda da elimizi güçlendirmiş olacak. Çünkü görüyorsunuz artık bu akıllı cihazlar millî bir güvenlik sorunu oluşturmaya başladı. Çünkü bugün artık hem dijital istihbarat açısından olsun hem teknoloji şirketleri açısından olsun ne yazık ki bu tarz dijital veriler dijital profilleme oluşturuyor. Biz ne kadar hani sınırlamaya çalışsak da kendimizi, uygulamalara verdiğimiz erişim izinleri ve ne yazık ki kullanıcı sözleşmelerinde yer alan birtakım açıklar ciddi problemleri beraberinde getiriyor. Ama bu açıdan bakmamak lazım. Şöyle bakmak lazım, hani atalarımız şöyle bir söz söylemiş, ‘Zararın neresinden dönersen kardır’ Ne kadar hızlı bir şekilde bu teknolojiye, yerli millî teknolojiye adapte olabilirsek o kadar fazla kendimizi korur ve güvende hissetmiş oluruz” dedi.

“İnternet erişimi olan her türlü cihaz bombaya dönüştürülebilir”

Konuya ilişkin açıklama yapan bir diğer uzman Dijital İletişin Koordinatörü Ümit Sanlav ise, “2024 yılında Lübnan’da çağrı cihazlarına eş zamanlı bir saldırı gerçekleştirildi. Bu bize neyi gösterdi? İnternet erişimi olan her türlü teknolojik cihazın içerisine yerleştirilen casus yazılımlarla bu cihazların yönetimini bu yazılımı yerleştiren kişilerin eline verebiliyoruz. Bu da bütün teknolojik cihazların bizim için ne kadar riskli ve tehlikeli olduğunu ortaya koydu. İnternet erişimi olan bütün teknolojik cihazların aslında bir bombaya bile dönüşebileceğini ve bizim için ne gibi sakıncalara sebep olabileceğini, ne gibi sorunlar teşkil edebileceğini aslında bu saldırı ile anlamış olduk. İnternet erişimi olan bütün cihazlarda aslında sadece casus bir yazılımla bomba haline gelmesi değil, her türlü bilgimizi o insanın eline verip bir anlamda casusluk yapmasına da fırsat veriyoruz” ifadelerini kullandı.

“İnternette indirdiğimiz bir uygulama her türlü bilgilerinizi alabilir”

Herhangi bir uygulama indirdiğimiz zaman bu uygulama telefon “Rehberinize, galerinize, mikrofonunuza erişebilsin mi?” gibi sorular sorduğunu ifade eden Ümit Sanlav, “Biz bunlara ’evet’ demezsek o cihazdan randımanlı bir şekilde faydalanamamış oluruz. Bütün bunlara ’evet’ dediğimiz zaman da cep telefonumuzun içinde, ya da bilgisayarımızın içinde aslında kimin dolandığını bilmediğimiz anlamına gelir. Wi-Fi bağlantısı ile herhangi bir hacker çok rahatlıkla telefonumuza, bilgisayarımıza ve tabletimize erişebilir. Bu sayede kamerasından, mikrofonundan ve galerisinden faydalanabilir. Bizler için çok ciddi bir tehlike oluşturduğunu görüyoruz” dedi. Sanlav, “İsrail dijital alandaki atakları ile az önce bahsetmiş olduğum bu temel verilerimizi konumumuzdan tutun da kameramıza kadar telefonumuzun içerisine yerleştirilebilecek casus yazılımdan her türlü bilgimize kadar bütün verilerimizi aslında İsrail’in eline vermiş oluyoruz. Bu bilgiler kimdeyse bu yazılımı kim geliştirdiyse bütün bilgileri onun eline vermiş oluruz. Bu bilgiler İsrail’in elindeyse çok ciddi bir tehlike. Sadece bununla ilgili de değil. Kısa bir zaman önce ortaya çıkan İstanbul Büyükşehir Belediyesi iddianamesinde de geçerli bir konu vardı. Bütün verilen yurt dışına satıldığı bir anlamda peşkeş çekildiği iddianamede geçen ve en önemli konulardan bir tanesi. Düşünsenize kim olduğunu bilmediğiniz insanlar bizim telefonumuza kadar erişebiliyorlar. İBB’den indirdiğimiz herhangi bir ulaşım kart uygulaması bile telefonumuzdayken benim sesimi dinleyebiliyor. Benim kameramı kullanabiliyor. Benim galerime erişebiliyor. Bu bilgilerin ben kimin elinde olduğunu bilmiyorum. Bu bilgiler yurt dışında satılmış. Bu bilgiler Netanyahu’nun açıklamasının ardından İsrail’in bile elinde olabilir” şeklinde konuştu.

Bir uygulama indirdiğimiz zaman ona hangi verileri verdiğine aslında çok dikkat etmemiz gerektiğini kaydeden Sanlav, “İBB’nin bu uygulamasına biz hangi verilerimizi verdik. Maalesef bütün verilerimizi verdik. Şu anda telefonumuza indirdiğimiz herhangi bir uygulama bu sosyal medya platformları için de geçerli, İBB’nin İstanbulkart’ı için de geçerlidir. Biz telefonumuzda o uygulama açık olsun ya da olmasın bütün verilerimize erişebiliyor. Özel hayatımızı gözlemleyebiliyorlar. Buradaki çalışmalara göre bizleri manipüle de edebiliyorlar. Biz bir video izledikten sonra hangi videoları önümüze çıkartacağını seçebiliyorlar. Bizim tercihlerimizin dışında başka tercihlere bizleri yönlendirebiliyorlar” ifadelerini kullandı.

Avukat Iyaz Çimen ise, “Artık günümüzün en önemli kişisel veri bir kişiye götüren her türlü bilgi. Burada isim soy isim, adres, TC, kan grubu, sağlık verisi, lokasyon verisi gibi aklınıza gelebilecek her türlü bilgi kişisel veri olarak tanımlanır. Bu noktada da İBB soruşturmasında 2 uygulamadan bahsediliyor. Bu uygulamaya kaydolmuş vatandaşlarımızın isim, soy isim, yüz göz hareketleri, bu noktada neye nasıl tepki verdikleri, siyasi anlamda neye daha yakın olup olmadıkları gibi verilerin 2 yurt dışı ülkesine aktarıldığı, bunlarla ilgili belirli bir kazanç sağlandığı, aynı zamanda bunların vatandaşın zararına olacak şekilde paylaşıldığı iddiası yer alıyor. Bu noktada vatandaşlarımız kişisel verilerinin bu şekilde paylaşılmasından dolayı hem cezai olarak şikayetçi olma hakkına sahip oluyorlar. Hem de bundan kaynaklı maddi bir zarar ortaya çıkarsa bunun tazmini de talep etme hakları kendisinde bulunuyor. Şuanda soruşturma devam ediyor. Bununla ilgili net bir ceza kararı çıkmış değil. Bu konuda ciddi iddialar var. Bunların karşılığında da yargılamanın devamı süresince sorumluların cezalandırılabileceğini göreceğiz” dedi.

“Maalesef birçok alanda veriyle ilgili ihlal gerçekleşiyor, bir milletin geleceğini belirleyebilecek olaydan bahsediyoruz”

Trump’ın son seçimde bu şekilde bir veri işleme sürecinin artık iddia boyutunu aşacak nitelikte olduğunu kaydeden Çimen konuşmasına şöyle devam etti:

“Ülkemizde veriler doğrudan satış pazarlama konusunda kullanılıyor. Hem de bu şekilde siyasi olarak baktığınızda vatandaşın eğilimi tespit edilerek yönlendirilmesi söz konusu olabiliyor. Sizler günlük hayatınızda da bir şeylerden bahsettiğiniz de en ufak bir ev araç gereci almaktan bahsettiğinizde buna yönelik reklamlar görüyorsunuz. Siyasi yönelimle ilgili de verilerin işleniyor olması da kişinin iradesini de etkileyebilecek ve değiştirebilecek boyutta kullanılabilir. Bu da son derece riskli ve tehlikeli bir durum. Kişinin dolandırılıyor olması, verinin ele geçirilmesi kadar riskli ise iradenin etkileniyor olması da aynı riski taşıyor. 2016 yılından beri ülkemizde 6698 sayılı kişisel verilen korunması kanunu yürürlükte. Bu kanuna göre verilerin ne şekilde işlenebileceği belirlenmiş durumda. Bir verinin işlenebilmesi için öncelikle kişinin açık rızası gerekir. Yapılan ana faaliyet konusunun bu veriyi işlemekteki zaruri unsuru yoksa, kişi ihtiyari olarak tamamen keyfiyetten dolayı veriyi işlemek isterse ve bunu talep ederse burada bir hukuka aykırı veri işleme söz konusu olur. Her ne kadar kişiye açık rıza verse bile hukuka aykırı veri işleme konusu olduğunda hem kurum tarafından idari para cezası verilmesi hem de cezai olarak veriyi işleyenin sorumluluğu gündeme gelecektir. Muhtemel bir zararda da kişisel veri sahibi olarak bunun tanzimi için dava açabilecektir. Bu versiyonları düşündüğümüzde de kuruma şikayet başvuru olabilir. Ya da veri işlemek kişiye karşı verilerin kısıtlı işlenmesine dair rıza verilebilir. Kişilerin asgari verilerini vermeleri esastır. Ben kendime ait zaruri bir bilgi yoksa vermiyorum. Onları da maskeleyerek veriyorum. Soy ismimi bildirmesini istiyorsa sadece baş harfini girerek veriyorum. Bu noktada kendimi korumaya çalışıyorum. Vatandaşlarımızın genel bir korumadan ziyade bireyselleştiğimiz bugünlerde kendilerini korumaya, asgari veri vermeye başlamaları lazım. Aksi halde zararı önlemek çok mümkün olmayabilir. Açıkçası duyduğumuzda da çok üzüldüğümüz bir durum. Bazen haberlerde görüyorsunuz. Online platformun açık verdiği sızıntıdan dolayı şu kadar vatandaşın verileri çalındı gibi haberlerle uyanıyoruz. Bunun birçoğu çalınmadan ziyade gerçekleşen aktarımlar söz konusu oluyor. Maalesef günümüzde veri dediğimiz şey çok değerli ve bu veri vatandaşın lehine aleyhine olabilecek ve belirli amaçlara ulaşabilecek hem maddi hem de siyasi ya da farklı faydalara elde edebiliyorsunuz. Her ne kadar belediye olsa da, kamu kurumu da olsa karşımıza bu şekilde çıksa da maalesef bu zararlar ortaya çıkabiliyor. Vatandaşlarımızın ilerleyen aşamada da bu risklerde de karşı karşıya olduğunu açıkça söyleyebiliriz. Son haftalarda yapılan operasyonlarla 250 bin kişinin üzerinde mağdur olduğu ortaya çıktı. Korunmaya daha yüksek ihtiyaç duyan, sağlık verileriniz bile bu şekilde aktarılabiliyor. Bunların tespit edilip cezalandırılması ile birlikte toplumda bu gibi ihlallerin azalacağını düşünüyorum. İdari ve adli birimlerimizin çok ciddi ve titizlikle çalışması gerektiğini düşünüyorum. Maalesef birçok alanda veri ile ilgili ihlal gerçekleşiyor. Bir milletin geleceğini belirleyebilecek olaydan bahsediyoruz.”