Mekke Anlaşması TBMM Genel Kurulu’nda kabul edildi

Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında imzalanan Mekke Ortak Savunma Antlaşması’nın onaylanmasına ilişkin kanun teklifi TBMM Genel Kurulu’nda kabul edildi. Genel Kurul, Meclis Başkanvekili Celal Adan başkanlığında toplandı. Gündem dışı konuşmalar, milletvekillerine verilen 1’er dakikalık söz, grup başkanvekillerinin gündeme ilişkin değerlendirmeleri ile siyasi parti gruplarının TBMM Başkanlığına sunduğu önergelerin görüşülmesinin ardından kanun teklifine geçildi. Yapılan görüşmeler sonucunda teklif kabul edildi. Kanun teklifine AK Parti, MHP, CHP evet oyu verirken; YENİ Parti, İYİ Parti, DEM Parti ve Yeni Yol Grubu hayır oyu verdi. Oylamada 279 milletvekili evet oyu kullandı. 119 milletvekili ise hayır oyu verdi.

Kabul edilen teklife göre; 3 ülke arasındaki savunma ve güvenlik iş birliğinin yanı sıra savunma sanayi alanında ortak projeler geliştirilecek. Bu çerçevede tarafların savunma sanayisi kuruluşları arasında teknoloji paylaşımını, ortak teknoloji geliştirilmesini ve ortak üretimi desteklemesi kararlaştırılıyor. Savunma alanında ortak üretimin teşvik edilmesi, uzmanlık gerektiren teknolojilerde ortak araştırma ve geliştirme projelerinin yürütülmesi, savunma inovasyonunun desteklenmesi ve askeri sanayi alanında insan kaynağını yetiştirilecek. Tarafların ayrıca savunma araştırma ve geliştirme faaliyetleri ile inovasyon alanlarında uzmanlık ve edinilen tecrübeleri paylaşması hedeflenecek. Askeri iş birliğinin geliştirilmesi amacıyla savunma kurumları arasında karşılıklı personel değişimi, ortak eğitim programları ve tatbikatlar düzenleyecek. Bu faaliyetlerle tarafların silahlı kuvvetleri arasındaki birlikte çalışabilirlik artırılacak.

Teklif kapsamında, barışta, savaşta ve diğer olağanüstü durumlarda silah, mühimmat, yakıt, yedek parça ve diğer teçhizat dahil olmak üzere lojistik destek sağlanacak.

Teklif ile bölgesel ve uluslararası istikrarı ve güvenliği olumsuz etkileyen terörizmin tüm çeşit ve tezahürleriyle mücadelede mevcut iş birliğinin ve ortak çabaların operasyonel düzeyde de güçlendirilecek. Tarafların uluslararası güvenlik konularında düzenli istişarelerde bulunması, hayati çıkarlarını ve ulusal güvenliklerini korumak amacıyla ortak değerlendirmeler temelinde bireysel ve müşterek tedbirler geliştirmesini de kapsayacak. İstihbarat alanındaki iş birliğinin derinleştirilmesi amacıyla tarafların, bilgi güvenliği ve gizlilik ilkelerine riayet ederek karşılıklı mutabakata varılan güvenli kanallar üzerinden istihbarat paylaşımında bulunacak. Teklif kapsamında, barışta, savaşta ve diğer olağanüstü durumlarda silah, mühimmat, yakıt, yedek parça ve diğer teçhizat dahil olmak üzere lojistik destek sağlanacak.

Komiteye hizmet vermek üzere Suudi Arabistan’da bir sekretarya kurulacak

Ayrıca teklifle birlikte; uygulanmasına stratejik yön vermek ve taraflar arasındaki savunma ve güvenlik iş birliğini geliştirmek amacıyla Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi kurulacak. Dışişleri Bakanı, Savunma Bakanı ve Genelkurmay Başkanından oluşacak komite yılda 2 kez toplanacak. Ancak bu toplantılarda liderlerin gerekli görmesi halinde yılda bir kez bir araya gelinecek. Komite, anlaşmanın uygulanması sırasında ortaya çıkabilecek engelleri ele alacak ve gerektiğinde alt komiteler kurabilecek. Komiteye hizmet vermek üzere Suudi Arabistan’da bir sekretarya kurulacak. Sekretaryaya, çekirdek taraflar arasında dönüşümlü olarak 3 yıllığına görevlendirilecek bir genel sekreter başkanlık edecek. İlk genel sekreter Pakistan vatandaşı olacak. Teklifte tarafların oylamasıyla diğer ülkelerin de anlaşmaya katılımına ilişkin usul ve esaslar belirlenecek.

Süresiz yürürlükte kalacak

Teklifle birlikte taraflar, yürürlük için gerekli ulusal onay süreçlerini tamamlayacak. Son onay belgesi komite sekretaryasına tevdi edildiği tarihte yürürlüğe girecek. Süresiz olarak yürürlükte kalması öngörülen anlaşma kapsamında taraflardan herhangi biri, yürürlüğe giriş tarihinden itibaren 10 yıl geçmesinin ardından, diğer taraflara en az 3 ay önceden diplomatik kanallarla yazılı bildirimde bulunarak anlaşmadan çekilebilecek. Anlaşmanın sona ermesi veya taraflardan birinin çekilmesi, önceden mutabık kalınmış ve devam etmekte olan faaliyet ve projeleri etkilemeyecek. Gizlilik dereceli bilgi ve belgelerin korunmasına ilişkin yükümlülükler ise anlaşmanın sona ermesinden sonra da devam edecek. Anlaşmada ayrıca tarafların, uluslararası konularda ortak tutum sergilemek amacıyla bölgesel ve uluslararası kuruluşlardaki iş birliğini güçlendirmesi ve savunma alanındaki mevcut iş birliği mekanizmalarını geliştirmesi hedefleniyor.

Hidayet Türkyılmaz