Bakan Gürlek’ten İsrail’e tepki: “Evrensel adalet sistemine saygısızlık”

Bakan Akın Gürlek, İstanbul’da düzenlenen OECD programının açılış konuşmasında adalete erişim, uluslararası adli iş birliği, yargıda dijitalleşme ve Türkiye’nin reform çalışmalarına ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Ekonomik kalkınmanın temelinde adaletin bulunduğunu vurgulayan Gürlek, adalet sistemlerinin sorunlarını birlikte ele alma ve ülke deneyimlerini paylaşma imkanı sundukları için OECD yetkililerine teşekkür etti.
Geçtiğimiz günlerde İstanbul’da düzenlenen Uluslararası Adalet Zirvesi’ni hatırlatan Gürlek, 30 ülkeden adalet bakanları, yargı mensupları ve avukatlarla kapsamlı istişareler gerçekleştirdiklerini söyledi. Gürlek, zirvede insan onurunu merkeze alan adalet hizmetlerinin gecikmeksizin ve adil biçimde sunulmasına yönelik ortak sorumluluğun ele alındığını kaydetti.

Filistin Adalet Bakanı’nın zirveye katılamamasına tepki

Filistin Adalet Bakanı Şerhabil El-Zaim’in davet edilmesine rağmen İsrail hükümetinin ülkeden çıkışına izin vermemesi nedeniyle zirveye katılamadığını belirten Gürlek, “Bu durum, İsrail hükümetinin evrensel adalet sistemine saygısızlığını dünya kamuoyu önünde bir kez daha ilan etmiştir” ifadelerini kullandı.
“Herkes için adalete erişim” hedefine en fazla ihtiyaç duyanlar arasında Filistin ve Gazze halkının bulunduğunu dile getiren Gürlek, OECD ülkelerine çağrıda bulundu. Gürlek, “OECD ülkelerinin, Gazze’de yerinden edilen bir buçuk milyon insanın haklarını savunmak için en gür sesle haykırması gerekmektedir” dedi.
İsrailli yasa dışı yerleşimcilerin Filistinlilere ait zeytin ağaçlarına yönelik saldırılarına da tepki gösteren Gürlek, bu eylemlere dur diyecek bir küresel adalet sistemine ihtiyaç olduğunu söyledi.

“Adalete eşit erişim, hukuk devletinin somut karşılığıdır”

Türkiye’nin OECD’nin kurucu üyelerinden olduğunu hatırlatan Gürlek, uluslararası iş birliklerine katkı sunmanın küresel barış ve adalet açısından önem taşıdığını belirtti.
İnsanların adalet sisteminden beklentisinin, seslerinin duyulması, ihtiyaç duydukları desteğe ulaşmaları ve uyuşmazlıklarının makul sürede çözülmesi olduğunu ifade eden Gürlek, şöyle konuştu:

“Çünkü adaletin insana mesafesi, hakkına ulaşırken aşmak zorunda kaldığı engellerle ölçülür. Küresel vicdanın tek dili vardır; o da herkes için eşit adalettir. Hukuki yardım alamayan veya sürecin maliyetlerini karşılayamayan insan için adalet hala uzaktır. Tanınan hakların kullanılabilmesi bu engellerin kaldırılmasını gerektirir. Adalete eşit erişimin hukuk devletinin insan hayatındaki somut karşılığıdır.”

“Yargılamalar aceleye getirilmeyecek kadar hassas”

Yargılamaların uzun sürmesinin birçok ülkenin karşılaştığı ortak sorunlardan biri olduğunu belirten Gürlek,

“Yargılamaların aceleye getirilmeyecek kadar hassas, uzatılmayacak kadar da önemli olduğu konusunda hepimiz hemfikiriz” dedi.

Türkiye’nin reform çalışmalarını bu anlayışla sürdürdüğünü kaydeden Gürlek, 2025-2029 Yargı Reformu Stratejisi doğrultusunda adalete erişimi kolaylaştıran ve makul sürede yargılanma hakkının güvencelerini artıran projeleri hayata geçirdiklerini ifade etti.

İnsan onurunu koruma sorumluluğumuz, savaş ve zulüm nedeniyle yurtlarından ayrılmak zorunda kalanları da kapsamakta olduğunu belirten Bakan Gürlek, “Türkiye’nin ve Avrupa ülkelerinin karşılaştığı en önemli meselelerden biri, adaletten ve demokratik güvencelerden mahrum bırakılan, yaşam hakları tehdit edilen insanların savaş, işgal ve zulüm nedeniyle mülteci ve sığınmacı durumuna düşmesidir. Türkiye, insanlık onurunu esas alarak, sığınmacılar arasında ayrım gözetmeksizin kapılarını ardına kadar açmıştır. AB ülkeleri sığınmacı kotası koyarken ülkemiz, kısıtlı imkanlarıyla 4 milyonu aşan sığınmacıya kucak açmıştır. Bu tutum, ülkemizin küresel adalet anlayışının ve sorumluluk bilincinin somut bir yansımasıdır. Buradan bir kez daha ifade etmek isterim ki OECD ülkelerinin, Gazze’de yerinden edilen bir buçuk milyon insanın haklarını savunmak için en gür sesle haykırması gerekmektedir. Filistinlilere ait, barışın evrensel sembolü olan zeytin ağaçlarına bile tahammülü olmayan devlet destekli İsrailli yasa dışı yerleşimcilerin vandallıklarına dur diyen bir küresel adalet sistemine ihtiyacımız var. İnsanlık onurunun yerle bir edildiği bu manzara karşısında tarih, gelişmiş dünyanın bu vurdumduymazlığına şahitlik edecektir. Batı’nın hiçbir tarihçisi, hiçbir felsefecisi, hiçbir sosyal bilimcisi ve hiçbir aydını, gelecek nesillere bu acı tablonun neden yaşandığını izah edemeyecektir” şeklinde konuştu.

“Teknoloji ve yapay zeka amaç değil, araçtır”

Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi’nin (UYAP) Vatandaş Portalı sayesinde vatandaşların adliyeye gitmeden dosyalarını takip edebildiğini anlatan Gürlek, dijital hizmetlerin kolay ve anlaşılır olmasını önemsediklerini söyledi.

Dijitalleşmenin başarısını hak aramayı ne ölçüde kolaylaştırdığıyla değerlendirdiklerini belirten Gürlek, “Teknolojinin ve yapay zekanın yargılamada amaç değil, araç olduğunu asla unutmamalıyız” diye konuştu.

Barolara Hazine kaynaklarından aktarılan payı ve adli yardım bütçesini artırdıklarını dile getiren Gürlek, ekonomik imkanları yetersiz kişilerin arabuluculuk hizmetlerinden de adli yardım kapsamında yararlanmasını sağladıklarını kaydetti. Gürlek, çocukların ve kırılgan durumdaki mağdurların adli görüşme odalarında güvenli ve uygun şartlarda dinlenmesine imkan tanıdıklarını da belirtti.

“Adalet arayışı her sınırda yeniden başlamamalıdır”

Sınır aşan suçlarla mücadelede uluslararası adli iş birliğinin önemine dikkati çeken Gürlek, bir suçun failinin veya mağdurunun bir ülkede, dijital delilinin başka bir ülkede, suçtan elde edilen gelirinin ise üçüncü bir ülkede bulunabildiğini söyledi.

Delillerin korunması, suç gelirlerinin izlenmesi ve adli yardımlaşma taleplerinin zamanında karşılanması gerektiğini vurgulayan Gürlek, “Adalet arayışı, her sınırda yeniden başlamamalıdır” dedi.

İş birliğinin gücünün yalnızca imzalanan metinlerle değil, somut taleplere verilen zamanında ve etkili karşılıklarla ortaya çıktığını ifade eden Gürlek, toplantı kapsamındaki çalışma gruplarının ortak akıl ve evrensel değerler temelinde somut sonuçlar üreteceğine inandığını belirtti.

Kerem Akca – Onur Erden