2 bin yıllık miras öksüz kaldı: Parşömenin son büyük temsilcisi vefat etti

İzmir’in Bergama ilçesinde, antik çağın en önemli kültürel miraslarından biri olan parşömen üretimini geleneksel yöntemlerle sürdüren dünyadaki son temsilcilerden, UNESCO “Yaşayan İnsan Hazinesi” unvanına sahip karatabak İsmail Araç, 93 yaşında hayatını kaybetti. Ömrünü asırlık zanaatın yaşatılmasına adayan İsmail Usta, düzenlenen cenaze töreninin ardından sevenleri ve ilçe halkı tarafından dualarla son yolculuğuna uğurlandı.

Bergama’da 1933 yılında dünyaya gelen İsmail Araç, 1953’te Tabakçılar Köprüsü altında adım attığı dericilik mesleğini aralıksız 71 yıl boyunca büyük bir sadakatle sürdürdü. Antik Bergama Krallığı döneminde M.Ö. 2. yüzyılda geliştirilen parşömen üretimini hiçbir kimyasal madde kullanmadan, tamamen geleneksel ve el emeğine dayalı yöntemlerle yapan dünyadaki nadir ustalardan biri olan Araç, ilçenin en önemli simge isimlerinden biri haline gelmişti. Ağır fiziksel güç gerektiren mesleğinde oğlak ve keçi derilerini “kavlato” adı verilen geleneksel bıçaklarla işleyen İsmail Usta, titiz işçiliğiyle yerli ve yabancı pek çok araştırmacının ve akademisyenin de odak noktası olmuştu.

Geleneksel Türk el sanatlarının yaşatılması ve dünyaya tanıtılması noktasında büyük emekleri bulunan İsmail Araç, kariyeri boyunca ulusal ve uluslararası pek çok üst düzey unvan ve ödüle layık görüldü. Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından 2017 yılında “Somut Olmayan Kültürel Miras Taşıyıcısı” ilan edilen asırlık usta, 2021 yılında ise UNESCO tarafından “Yaşayan İnsan Hazinesi” ünvanı ile tescillendi.

Geleneksel sanatlara sunduğu eşsiz katkılardan dolayı Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından da bizzat ödüllendirilen Araç, hem devlet protokolünün hem de uluslararası kültür çevrelerinin takdirini kazanarak Bergama’nın adını dünyaya duyurdu.

Geçmiş yıllarda verdiği röportajlarda “Ben ölürsem bu sanat biter” diyerek zanaatın geleceğine dair endişesini dile getiren İsmail Araç, ömrünün son döneminde en büyük hayalini gerçekleştirerek bu kadim kültürü geleceğe miras bırakmayı başardı. Yetiştirdiği kadın çırakları Demet Sağlam Tokbay ve Nesrin Ermiş Pavlis’e düzenlenen geleneksel “peştemal kuşatma” töreniyle ustalık icazeti veren Araç, parşömen sanatının nesiller boyu yaşaması için gerekli köprüyü kurduktan sonra hayata gözlerini yumdu.